Mullah Abdulkarim Madris: Revival of Classical Kurdish Poetry and Memorization in Baghdad

, ,August 2026 ,Pages 722_742

Authors

Asst.Prof.Dr.Zhuan Abdulsalam Aziz Gardi

DOI logo 10.17656/jzsb.12420

Keywords

Abstract


Mullah Abdulkarim Muderis as a noble and unprecedented personality of the Kurdish nation; He was not only a great religious scholar and mufti, but also played a major role in preserving the identity of Kurdish literature in Baghdad. Like Nali, Rumi, Mahvi, Salim, etc., Muderis worked on the books of great poets with national passion and scientific accuracy. He not only collected his poems, but also due to his deep knowledge of Kurdish, Arabic, Persian and Turkish He has introduced Shari'a science into his classical poems, which has saved Kurdish classical poetry from extinction and revived it once again. What distinguishes Muderis from other personalities; It was the pure passion he had for Kurdish poets. He lovingly commented on the works of Nali, Rumi and Mahvi. Our nation is now proud of its literary past, so this research is divided into two parts: the first part (the background of introducing Abdulkarim Muderis in Baghdad) and the second part is dedicated to (works of classical Kurdish poetry). Resources used are listed.

References


  1.  سالم، عەبدوڕڕەحمان بەگی صاحێبقڕان (٢٠١٥)، دیوانى سالم، ساغکردنەوەو لێکدانەوەى: مەلا عەبدولکەریمى مودەڕڕیس و فاتیح عەبدولکەریم و محەمەدى مەلا کەریم، بەرگى یەکەم، بنکەى (ژین) بۆ بووژاندنەوەى کەلەپوورى بەڵگەنامەیی و ڕۆژنامەوانیى کوردى، سلێمانى.
  2.  سالم، عەبدوڕڕەحمان بەگی صاحێبقڕان (٢٠١٥)، دیوانى سالم، ساغکردنەوەو لێکدانەوەى: مەلا عەبدولکەریمى مودەڕڕیس و فاتیح عەبدولکەریم و محەمەدى مەلا کەریم، بەرگى دووەم، بنکەى (ژین) بۆ بووژاندنەوەى کەلەپوورى بەڵگەنامەیی و ڕۆژنامەوانیى کوردى، سلێمانى.
  3.  قەرەداغى، موحەممەد عەلى (٢٠٠٨)، بووژانەوەى مێژووى زانایانى کورد لەرێگەى دەستخەتەکانیانەوە، بەرگى هەشتەم، چاپى یەکەم، دەزگارى ئاراس بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە.
  4.  مدرس، مەلا عەبدولکەریم (١٩٨٥)، نوورى قورئان، دار افاق عربیة للصحافة والنشر، بغداد.
  5.  مدرس، مەلا عەبدولکەریم (١٩٩١)، بەدیع و عەرووزى نامى، چاپخانەى دار الجاحظ، بغداد.
  6.  مدرس، ملا عبدالکریم (٢٠٠٥)، بنەماڵەى زانیاران، چاپى یەکەم، دەزگاى چاپ و بڵاوکردنەوەى تهران، ئیران.
  7.  مدرس، مامۆستا مەلا عبدالکریمى مدرس (٢٠١٥)، الأنوار القدسية في الأحوال الشخصية، وەرگێڕانى: عومەر شێخ نورەدین موفتى، چاپى یەکەم، بڵاوکراوەى کتێبخانەى بێخود، سەید صادق.
  8.  مودەڕیس، مەلا عەبدولکەریم (٢٠١١)، یادى مەردان – مەولانا خالیدى نەقشبەندى، بەرگى یەکەم، چاپى دووەم، دەزگاى چاپ و بڵاوکردنەوەى ئاراس، هەولێر.
  9.  مودەڕیس، مەلا عەبدولکەریم (٢٠١١)، یادى مەردان – شێخە نەقشبەندییەکانى هەورامان و هەندێ لە مورید و مەنسووبە دیارەکان، بەرگى دووهەم، چاپى دووەم، دەزگاى چاپ و بڵاوکردنەوەى ئاراس، هەولێر.
  10.  مودەڕیس، عەللامە مامۆستا مەلا عەبدولکەریم (٢٠٢٣ز)، باوەشێنى دڵ (١٩٠٠-٢٠٠٥)، ساغکردنەوەو ئامادەکردنى: پ. د. عرفان ڕەشید شەریف، چاپى سێیەم، نوسینگەى تەفسیر بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، هەولێر.
  11.  مودەڕیس، عەللامەى گەورەى کورد مامۆستا مەلا عەبدولکەریم (٢٠٢٣ز)، بەهار و گوڵزار، چاپى دووەم، نوسینگەى تەفسیر بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، هەولێر.
  12.  مودەڕڕیس، مامۆستا مەلا عەبدولکەریمى (١٣٩٤ هەتاوى)، ڕۆژگارى ژیانم، ئامادەکردن و لەسەر نووسین: رەئووف مەحموودى، چاپى یەکەم، ناشر: انتشارات کردستان، ئێران.
  13.  مودەڕڕیس، مامۆستا عەبدولکەریم (١٤٠٠هەتاوى)، فەرهەنگۆکى دووڕشتە (عەڕەبى-کوردى)، هەڵەگرى و لەسەر نووسینى: موحەمممەد موحەممەزادە، بڵاوکراوەى کوردستان، سنە.
  14.  مەعروف، عەبدولدائیم هەورامانى (٢٠٠٧)، سەدەیەک تەمەنى نوورین، مامۆستا عەبدولکەریمى مودەڕڕیس بە پێنووسى خۆى بناسە، چاپ و پەخشى نووسەر، بڵاوکراوەى پڕۆژەى تیشک، شوێن؟.
  15.  مەولەوى، عبدالرحیم تاوەگۆزى (٢٠٠٧)، دیوانى مەولەوى، کۆکردنەوەو لێکۆڵینەوەو لێکدانەوەو لەسەر نووسینى: مەلا عبدالکریمى مدرس، چاپى چوارەم، بڵاوکردنەوەى کوردستان، سنە.
  16.  مەحوى، مەلا موحەممەدى کوڕى مەلا عوسمانى باڵخى (١٣٨١هەتاوى) دیوانى مەحوى، لێکدانەوەو لێکۆڵینەوەى: مەلا عبدالکریمى مدرس و محمدى مەلا کریم، چاپى دووەم، انتشارات کردستان، ایران.
  17.  نالى، مەلا خدرى ئەحمەدى شاوەیسى مکایەڵى (١٩٧٦)، دیوانى نالى، لێکۆڵینەوەو لێکدانەوەى: مەلا عبدالکریمى مدرس و فاتح عبدالکریم، چاپخانەى کۆڕى زانیارى کورد، بەغدا.
  18.  نورەددین موفتى، مەزهەر شێخ (ئامادەکردنى)، خەبات نەوزاد (سەرپەرشتیارى گشتى)، (٢٠٢١)، چەمکێک لە ژیان و کۆششەکانى عەللامەى مەزن مامۆستا مەلا عەبدولکەریمى مودەڕڕیس، پڕۆژەى كتێبى NRT4، نوسینگەى تەفسیر بۆ بڵاکردنەوە، هەولێر.
  19.  هەمەوەند، فەقێ قادر (١٩٨٠)، کۆمەڵەى شیعرى فەقێ قادرى هەمەوەند، کۆکردنەوەو ڕاستکردنەوەو فەرهەنگۆک: مەلا عبدالکریمى مدرس و فاتح عبدالکریم، چاپخانەى کۆرى زانیارى عێراق، بەغدا.
  20. سەرچاوە عەرەبییەکان:
  21.  أحمد، أحمد محمد (؟)، الفرقة الناجية من منظور الشيخ عبدالكريم المدرس من خلال كتابه منظومة شريف في بيان الفرقة الناجية، مجلة الجامعة العراقية، العدد 63، ج 2، المكان ؟ .
  22.  سراج الدين، الشيخ محمد عثمان النقشبندي (١٤١٠هـ -١٩٩٠م)، سراج القلوب، الطبعة الأولى، دار الأسد للطباعة والنشر، مطبعة النواعير، الرمادي، بغداد.
  23.  سليم، د. جوامير مجيد (2001)، من أعلام الفكر في العراق، مجلة أوراق مجمعية، العدد: 1، بغداد.
  24.  سعید، عبدالله (٢٠١٢)، جهود الشیخ عبدالکریم المدرس الفقهیە، الطبعە الأولى، مطبعە ماردین، کردستان، أربیل.
  25.  جميل، عابد حسن (2013)، الشيخ عبدالكريم المدرس وجهوده العلمية، مؤتمر، جامعة بنجول، تركيا.
  26.  الرومي، شهاب الدین أبي عبدالله ياقوت بن عبدالله الحموي للبغدادي (١٩٧٧)، معجم البلدان، تحقيق: فرديناندو ستنفيلد، لايبزع، المجلد الثالث، دار صادر، بيروت.
  27.  المدرس، الشیخ عبدالکریم (١٩٦٩)، جواهر الفتاوي الى خير الزاد في الأرشاد، الجزء الثاني، مطبعة دار البصري، بغداد.
  28.  المدرس، عبدالکریم محمد (١٤٠٣هـ - ١٩٨٣)، علماؤنا في خدمة العلم والدين، عني بنشره: محمد علي القرداغي، الطبعة الأولى، دار الحرية للطباعة، بغداد.
  29.  المدرس، عبدالكريم (1410هـ - 1990م)، الأنوار القدسية في الأحوال الشخصية، مطبعة الجاحظ، بغداد.
  30.  معروف، عبدالدائم الهورامي (2006)، الشيخ عبدالكريم المدرس وجهوده في التفسير وعلوم القرآن، رسالة ماجستير، كلية الإمام الأعظم، بغداد.
Statistics
  • Article view21
  • Downloads1
  • First online2 August 2026
  • Published at2 August 2026

  • RIS
  • BibTeX
  • EndNote
  • Mendeley
  • APA (7th edition)
  • MLA (9th edition)
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • Vancouver