Role of historical monuments in the development of tourism sector (Bazian district for example)

Volume 2 , Issue 2 , June 2026 , Pages 257-265

Authors

Garmian Hussein Ali ; Adnan Ali Mohammed ; Pashtiwan Jawad Hamad ; Bahry Salm Fatah Al-Saffar

DOI logo 10.17656/jzsb.12327

Keywords

Abstract

Historical tourism is a specialized form of tourism in which tourists visit historical sites. The main purpose of this type of tourism is to learn about events, personalities, civilizations, and past lifestyles They have tourist attractions, such as natural and archaeological resources.
Historical monuments in the study area are not only evidence of past events, but also cultural and economic assets that are key components of the tourism development plan. Expert use of this heritage can serve as an effective force for the economic and cultural development of the region.
The aim of this research is to show and present the archaeological areas that exist, visited by a large number of tourists and sections, because it has many important and historical monuments, including (Barda Qareman, Bazian Hill, Bazian Castle). It discusses the important events of archaeological and historical tourism, while referring to the concepts and theories related to tourism that have been developed throughout history.

References

  1. دەبێت هەموو ئەو دەستنووسانەی پێشکەشی گۆڤارەکە دەکرێن پەیڕەوی سیستەمی هارڤارد بۆ سەرچاوەدانان بکەن. ئەم شێوازە ئاماژەدانی کورتی ناو دەق بەکاردەهێنێت کە خوێنەران ئاراستەی لیستی تەواوی سەرچاوەکان دەکات لە کۆتایی دەستنووسەکەدا. لەبەر ئەوەی گۆڤارەکە کاری چەندین پسپۆڕیی جیاواز بڵاودەکاتەوە، دەبێت نووسەران سیستەمەکە بە شێوەیەکی یەکگرتوو جێبەجێ بکەن و دڵنیابن کە هەموو سەرچاوەکان—چ دەقی، بینراو، دیجیتاڵی، یان ئەرشیفی بن—بە ڕوونی و وردی ئاماژەیان پێکراوە.
  2. 8.1. سەرچاوەدانانی ناو دەق
  3. سەرچاوەدانانی ناو دەق پێکهاتووە لە پاشناوی نووسەر و ساڵی بڵاوکردنەوە. دەکرێت ئەمانە لە ناو ڕستەکەدا تێکەڵ بکرێن یان لە ناو کەوانەدا دابنرێن. کاتێک ئاماژە بە ئارگومێنت یان بڕگەیەکی دیاریکراو دەکرێت، پێویستە نووسەران ژمارەی لاپەڕەکان بگرنە خۆ. ئامانجەکە ئەوەیە کە سەرچاوەکان بە لوس و ڕەوانی تێکەڵ بکرێن بۆ ئەوەی پاڵپشتی ئارگومێنتەکە بکەن بەبێ ئەوەی ڕەوتی نووسینەکە تێکبدەن.
  4. بۆ نموونە، نووسەرێک دەتوانێت بنووسێت کە ئەحمەد (٢٠٢٠) پێی وایە پارچەپارچەبوونی گێڕانەوە ڕەنگدانەوەی ئەزموونە دەستەجەمعییەکانی ئاوارەبوونە، یان لە جیاتی ئەوە بنووسێت: پارچەپارچەبوونی گێڕانەوە زۆرجار ڕەنگدانەوەی ئەزموونە دەستەجەمعییەکانی ئاوارەبوونە (ئەحمەد ٢٠٢٠، ل. ٤٥). هەردوو فۆرمەکە پەسەندکراون، بەو مەرجەی شێوازەکە بە شێوەیەکی یەکگرتوو بەکاربهێنرێت.
  5. کاتێک ئاماژە بە چەند کارێکی هەمان نووسەر دەکرێت، دەبێت ساڵەکان بە فاریزە جیا بکرێنەوە، وەک لە کەریم (٢٠١٨، ٢٠٢١). کاتێک لە هەمان کەوانەدا ئاماژە بە چەند نووسەرێک دەکرێت، دەبێت کارەکان بە خاڵپۆشە (semicolon) جیا بکرێنەوە، وەک لە (ڕەسوڵ ٢٠١٩؛ فەرەج ٢٠٢٠؛ ئەحمەد ٢٠٢٣). ئەگەر کارێک دوو یان سێ نووسەری هەبوو، دەبێت پاشناوی هەموویان لە ئاماژەدانەکەدا دەربکەون. بۆ ئەو کارانەی چوار نووسەر یان زیاتریان هەیە، پاشناوی نووسەری یەکەم بەدوایدا "و هاوکارانی." (.et al) بەسە.
  6. 8.2. داڕشتنەوە، وەرگرتنی ڕاستەوخۆ، و ئاماژەپێدانی ناڕاستەوخۆ
  7. لە زۆربەی حاڵەتەکاندا داڕشتنەوە (Paraphrasing) پەسەندترە، چونکە ڕێگە بە نووسەران دەدات سەرچاوەکان لەگەڵ دەنگی شیکاریی خۆیاندا تێکەڵ بکەن. هەر دەبێت داڕشتنەوەش لەگەڵ سەرچاوەدانانی ناو دەقدا بێت، بۆ نموونە: توێژینەوەکانی ئەم دواییە پێشنیاری ئەوە دەکەن کە یادەوەریی شار لەلایەن هەم پراکتیکە شوێنییەکان و هەم زمانەوانییەکانەوە دادەڕێژرێت (کەریم ٢٠١٩).
  8. وەرگرتنی ڕاستەوخۆ دەبێت زۆر بە کەمی بەکاربهێنرێت و تەنها کاتێک کە وشە ڕەسەنەکان بۆ ئارگومێنتەکە زۆر پێویست بن. وەرگرتنی کورت دەکرێت لە ناو ڕستەکەدا بە بەکارهێنانی نیشانەی وەرگرتن (quotation marks) تێکەڵ بکرێت، بەدوایدا ئاماژەدانەکە و ژمارەی لاپەڕەکە بێت. بۆ نموونە: وەک ئەحمەد ئاماژەی پێدەکات، "یادەوەری هەمیشە بە شوێنەوە گرێ دراوە" (٢٠٢٠، ل. ٦٢).
  9. وەرگرتنە درێژەکان دەبێت وەک پەرەگرافێکی جیا و کەمێک براوەتە ناوەوە (indented) بەبێ نیشانەی وەرگرتن دابنرێن. دەبێت ئاماژەدانەکە دوای کۆتا خاڵبەندیی دەقەکە بێت. ئاماژەپێدانی ناڕاستەوخۆ—کە تێیدا نووسەرێک ئاماژە بە بیرۆکەیەک دەکات کە لە سەرچاوەیەکی تردا باسی لێوە کراوە—دەبێت خۆی لێ بپارێزرێت مەگەر کارە ڕەسەنەکە دەستپێگەیشتنی ئەستەم بێت. ئەگەر سەرچاوەدانانی ناڕاستەوخۆ پێویست بوو، دەبێت بە ڕوونی ئاماژەی پێبکرێت، بۆ نموونە: شیکردنەوەکەی ڕەسوڵ (کە لەلایەن فەرەجەوە ئاماژەی پێکراوە ٢٠٢١، ل. ١٤) پێشنیاری دەکات کە...
  10. 8.3. لیستی سەرچاوەکان
  11. لیستی سەرچاوەکان لە کۆتایی دەستنووسەکەدا لە ژێر سەردێڕی "سەرچاوەکان" (References) دەردەکەوێت. دەبێت هەموو ئەو کارانەی کە لە دەقەکەدا ئاماژەیان پێکراوە لەم لیستەدا هەبن، و نابێت هیچ بڕگەیەک زیاد بکرێت مەگەر ئاماژەی پێکرابێت. پێویستە سەرچاوەکان بەپێی ئەلفوبێی پاشناوی نووسەر ڕیز بکرێن. دەبێت لیستەکە وردەکاریی تەواوی بڵاوکردنەوە دابین بکات بۆ ئەوەی خوێنەران بە ئاسانی سەرچاوەکان بدۆزنەوە.
  12. • پەڕتووک (monograph) بەم شێوەیە ئاماژەی پێدەکرێت:
  13. Ahmed, S. 2020, Memory and Displacement in Contemporary Literature, Routledge, London.
  14. • توێژینەوەی گۆڤار (journal article) بەم شێوەیە دەردەکەوێت:
  15. Karim, D. 2019, ‘Language, identity, and urban space in Sulaimani’, Journal of Kurdish Studies, vol. 15, no. 2, pp. 112–130.
  16. • بەشێک لە پەڕتووکێکی ئامادەکراو (edited volume) بەم شێوەیە فۆرمات دەکرێت:
  17. Rasul, H. 2021, ‘Cultural memory and the politics of place’, in L. Faraj & M. Hassan (eds), Reimagining the Middle East, Palgrave Macmillan, New York, pp. 87–104.
  18. • سەرچاوەیەکی ئۆنلاین دەکرێت بەم شێوەیە ئاماژەی پێبکرێت:
  19. UNESCO 2023, Intangible Cultural Heritage Lists, viewed 12 March 2024, https://ich.unesco.org.
  20. 8.4. سەرچاوە ئەرشیفی، بینراو، و نادەقییەکان
  21. لەبەر ئەوەی زۆربەی توێژینەوەکان پشت بە کەرەستەی ئەرشیفی، فۆتۆگراف، کاری هونەری، نەخشە، یان بەڵگەنامەی مەیدانی دەبەستن، دەبێت نووسەران ئاماژەپێدانی ڕوون و تەواو بۆ هەموو سەرچاوە نادەقییەکان دابین بکەن. کەرەستە ئەرشیفییەکان دەبێت ئەرشیفەکە، کۆکراوەکە، ژمارەی سندووق یان بڕگەکە، و هەر وردەکارییەکی پەیوەندیداری تر دەستنیشان بکەن. بۆ نموونە:
  22. - ئەرشیفی شارەوانی سلێمانی، کۆکراوەی ١٢، بڕگەی ٤٧.
  23. وێنە، کارە هونەرییەکان، و فۆتۆگرافەکان کە لە دەستنووسەکەدا بەکارهێنراونەتەوە دەبێت تایتڵێک (caption) و لە کاتی گونجاودا سەرچاوەیەکی هاوتا لە لیستی سەرچاوەکاندا لەخۆ بگرن. ئەگەر کەرەستەکە بڵاونەکراوەیە یان پێویستی بە مۆڵەت هەیە، دەبێت لە تایتڵەکە یان لە لیستی سەرچاوەکاندا تێبینی بکرێت. بۆ نموونە:
  24. - Hawrami, L. 1954, Market Scene, Sulaimani, oil on canvas, Sulaimani Museum, accession no. 2041.
  25. نەخشەکان، داتاسێتەکان، و کەرەستە دیجیتاڵییەکان دەبێت دروستکەر، ساڵ، ناونیشان، و زانیاریی دەستپێگەیشتن لەخۆ بگرن. بۆ نموونە:
  26. - United Nations Cartographic Section 2022, Iraq Administrative Map, viewed 10 January 2024, https://www.un.org/geospatial.
  27. 8.5. یەکگرتوویی و وردی
Statistics
  • Article view46
  • Downloads6
  • First online30 June 2026
  • Published at30 June 2026

  • RIS
  • BibTeX
  • EndNote
  • Mendeley
  • APA (7th edition)
  • MLA (9th edition)
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • Vancouver