بررسی موقعیت ژئوپلیتیکی کردستان عراق - نژاد, ریباز قربانی (Sulaimani Journal for Humanities, 2018)
چکیده مناطق مختلف جغرافیایی جهان به لحاظ قدرت تأثیرگذاری بر سایر مناطق و نیز میزان اهمیت و نقشی که در سیاستگذاریهای قدرتهای جهانی دارند، از جایگاه یکسانی برخوردار نیستند. هر کدام از مناطق مختلف جغرافیایی بر اساس موقعیت و سایر ویژگیهای ساختاری و کارکردی خویش، وزن ژئوپلیتیکی مخصوصی را دارد. منطقه خاورمیانه در طول دو سده گذشته به دلیل موقعیت جغرافیایی منحصر به فرد خود به عنوان رابط سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا و نیز به خاطر ژئوپلیتیک انرژی و نقش آن در تأمین انرژی دنیای صنعتی، در کنار شکنندگی و قابلیت بحرانزایی خاص، جایگاه ویژهای را در نظریات ژئوپلیتیسینها و استراتژیستهای معروف دنیا به خود اختصاص داده است. مناطق کردنشین خاورمیانه با وسعتی معادل 475000 کبلومتر مربع در قلب منطقه بحرانی خاورمیانه جای گرفته است. واقع شدن در محل تقاطع چهار حوزه تمدنی متفاوت؛ تمدن ترک – آلتایی در شمال، تمدن عربی – سامی در جنوب و جنوب غرب، تمدن آریایی – ایرانی در شرق، و تمدن اسلاو – ارمنی در شمال شرق، و نیز تقسیم شدن در بین چهار کشور منطقه، بیش از پیش باعث پیچیدگی مسائل این بخش از خاورمیانه شده است. در این میان، کردستان عراق به لحاظ دارا بودن ذخایر فراوان انرژی، رودخانههای جاری قابل توجه و مسائل هیدروپلیتیک مربوط به آن در کنار موقعیت معبری و گذرگاهی آن از اهمیت فوقالعادهای در کشور عراق برخوردار است، به طوری که این عوامل باعث بالا رفتن وزن ژئوپلیتیکی آن و ارتقای جایگاه آن در ساختار سیاسی کشور عراق شده است. نویسنده در این مقاله، با رویکرد تحلیلی – توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانهای و متون تاریخی به بررسی و تحلیل جایگاه جنوب کردستان در کشور عراق و بیان ارزشهای ژئوپلیتیکی آن بر پایه واقعیتهای ملموس جغرافیایی و ژئوپلیتیکی میپردازد.
Keywords: واژگان کلیدی کردستان خاورمیانه عراق ژئوپلیتیک